Twierdza Srebrna Góra

Podczas wiosennego pobytu na Ziemi Kłodzkiej oprócz górskich wędrówek postanowiliśmy zaczerpnąć odrobinę wiedzy historycznej i zwiedzić forty czyli budowle obronne. Jakiś czas temu słyszałam o Twierdzy Srebrna Góra jako największej górskiej twierdzy w Europie i będąc w pobliżu nie mogliśmy jej nie zobaczyć. Mimo przenikliwego zimna, surowego krajobrazu i słaniającej się wiosny, twierdza została przez nas zdobyta!!! W zasadzie DONJON został zdobyty!

Twierdza SREBRNA GÓRA to zespół fortów i bastionów zbudowanych w latach 1765-1778 strzegących wąskiej Przełęczy Srebrnej (568m.n.pm), oddzielającej Góry Sowie od Gór Bardzkich. Przełęczy, która miała militarne znaczenie ze względu na obniżenie terenu i najdogodniejsze przejście dla wojsk nieprzyjaciela w całym paśmie Gór Sowich. W skład pruskiej twierdzy wchodziły DONJON, czytamy Donżon, Fort Ostróg, Fort Rogowy, Fort Wysoka Skała. Twierdza należała do najnowocześniejszych fortyfikacji w Europie i miała opinię niezdobytej.

Obiekt ten posiadał 151 pomieszczeń fortecznych (kazamat) rozmieszczonych na trzech kondygnacjach. Do pięciopoziomowych kazamat prowadzi osiem bram, w sieni znajdują się wydrążone stanowiska strzeleckie. Ogromne magazyny, studnia, zbrojownia, kaplica, więzienie, szpital, piekarnia, browar, warsztaty rzemieślnicze i prochownia czyniły fort całkowicie samodzielnym i samowystarczalnym. W jego wnętrzu mieściło się 3756 żołnierzy, olbrzymie zapasy amunicji, opału i żywności. Do obrony służyły 264 działa i moździerze. W obrębie twierdzy wydrążono 9 studni, w tym najgłębszą (84 m) na terenie Fortu Ostróg.

 

IMG_3034

DONJON kształtem, jak i funkcją nawiązuje do średniowiecznych wież mieszkalno-obronnych określanych z francuskiego mianem donjonu. Bryła powstała z połączenia czterech ogromnych półkolistych wież osadzonych na pięciobocznym rdzeniu. Donżon otoczony jest wieńcem mniejszych obiektów. Część ta, zwana płaszczem, wydzielona jest fosami od strony Donżonu oraz od przedpola. Składają się na nią cztery bastiony (Górny, Dolny, Nowowiejski i Miejski) oraz Kleszcze, Kawaliera i wysunięty przed nią Rawelin.
Wysokość murów zewnętrznych Donjona wynosi 30m, a okalająca go fosa liczy 10-15m głębokości.

IMG_3024

IMG_3025

IMG_3011

IMG_2982

Na Srebrną Górę dotarliśmy autem przez wieś Srebrną Górę, aż do Przełęczy Srebrnej. Skąd tyle srebra? Podobno w średniowieczu górnicy wydobywali tu galeny czyli rudy ołowiu i srebra. Na parkingu pozostawiliśmy samochód i udaliśmy się stromym podejściem ku Donjonowi, który jest udostępniony dla turystów. Najlepiej przybyć krótko przed pełną godziną i ustawić się przed bramą DONJONA z biletem w ręku. Wówczas wychodzą przewodnicy ubrani w stroje z czasów wojen napoleońskich.Na terenie Dojona swoją siedzibę mają żołnierze regimentu Infanterie – Regiment von Alvensleben. Żołnierze-rekonstruktorzy umundurowani są w wierne kopie mundurów pruskiej piechoty liniowej z lat 1806-07, dysponujący bronią palną.
Turyści oprowadzani są po kazamatach, obejrzą ogromne magazyny, studnie, zbrojownię, kaplicę, więzienie i wiele innych interesujących pomieszczeń.

IMG_2984-001

IMG_2988

IMG_2990

IMG_2996

IMG_2986-002

IMG_2991

Po zwiedzaniu w grupie można teren obejść już samodzielnie. Obiekt robi ogromne wrażenie, jak i widoki na okolice. O wielkości kompleksu może świadczyć fakt, iż był on całkowicie samodzielny i samowystarczalny przez około 9 miesięcy.

IMG_2957

IMG_2959

IMG_2973

IMG_3015

IMG_3021

Co działo się z twierdzą od początku jej powstania?

Twierdzę Srebrnogórską zbudowano w XVIII wieku według projektu włoskiego inżyniera Ludwika Wilhelma Regelera. Zmodyfikował ją sam król Fryderyk Wielki, w celu ochrony zdobytego przez Prusy (w 1740 r.) Śląska. Lata świetności Twierdzy trwały do 1800 roku. Roku, w którym zmarł Fryderyk Wilhelm II, jeden z największych jej zwolenników.

Twierdza miała opinię niezdobytej, choć nie musiała się często bronić. Do tej opinii  przyczyniła się obrona fortu w czasie wojen napoleońskich (1806-07). Po kapitulacji twierdzy w Kłodzku, część wojsk napoleońskich przerzucono pod Srebrną Górę aby zlikwidować ostatni punkt oporu na Śląsku. Twierdzy Srebrnogórskiej broniło 2 tysiące żołnierzy. Artyleria forteczna rozpoczęła bombardowanie jak tylko wojska napoleońskie weszły do miasteczka Srebrna Góra. Obustronna wymiana ognia doprowadziła do całkowitego jego zniszczenia. Twierdza nie poddała się przez prawie miesiąc. Jednak zawarty pokój w Tylży przerwał oblężenie, dlatego wojska francuskie wycofały się. Dzięki temu twierdza zyskała miano „Śląskiego Gibraltaru”.

Twierdza traciła znaczenie militarne, wobec czego po 1830 roku częściowo zamieniono ją w więzienie, w którym w latach 1830-46 trzymano więźniów politycznych.

Ostatni raz stan pogotowia w twierdzy ogłoszony był w 1866 roku podczas wojny prusko-austriackiej. Ale bardzo szybko, bo rok później wojsko opuściło twierdzę i przestała mieć znaczenie militarne. Przez kilka następnych lat fortyfikacje posłużyły wojskom pruskim jako poligon doświadczalny do prób z artylerią i materiałami wybuchowymi. Jedna z nich zakończyła się tragicznie, o czym informuje nas krzyż i tablica znajdujące się na dziedzińcu fortu. Wyczytałam z niej, iż dnia 26 listopada 1869 roku kanonier podczas ładowania ostatniego granatu do moździerza uderzył w zapalnik granatu, który eksplodował. Odłamki śmiertelnie raniły stojące wokół osoby. Wszyscy zostali pochowani na terenie fortu Donjon.

IMG_3029-001

Przed II wojną światową twierdzę wykorzystywano jako schronisko młodzieżowe, ośrodek sportowy dla szkoły policyjnej z Ząbkowic oraz ośrodek wypoczynkowy. W 1931 roku utworzono w jednym z pomieszczeń Donżonu Muzeum Starej Broni.

W czasie II wojny światowej w Forcie Ostróg (Spitzberg) oraz w Forcie Wysoka Skała (Hohenstein) utworzono karny obóz jeniecki- Oflag VIII B (1939 –1941) dla polskich oficerów. Więziono tu łącznie ponad 300 osób, w tym dowódcę Obrony Wybrzeża z 1939 r. – kontradmirała Józefa Unruga oraz komandora Stefana Frankowskiego.  Źródła informują również o ucieczce 10 więźniów z obozu w 1940 roku. Tylko trzem oficerom udało się dostać przez Jugosławię, Turcję do Palestyny i wstąpić do oddziałów Polskich Sił Zbrojnych aby dalej walczyć z hitlerowskimi Niemcami. Pozostałych zbiegów schwytano.

Lata powojenne przyniosły postępującą dewastację twierdzy złupionej wcześniej przez wojska radzieckie. Dopiero od 1965 roku twierdzą zajęli się harcerze i młodzież górnicza. Dzięki akcji „Srebrna Góra” forty; Donjon, Ostróg i Wysoka Skała udało się wyremontować. Można powiedzieć, iż prace trwają a twierdza z roku na rok zyskuje swoich miłośników. Odbywa się tutaj wiele imprez plenerowych, takich jak Majówki, Święto Twierdzy w czerwcu z rekonstrukcją bitew, Noc Muzeów itp.

Źródła:

www.forty.pl

Portal internetowy Ziemia Kłodzka,

Przewodnik ilustrowany: „Polska na weekend” Pascal.

Archiwa

Kalendarz

Marzec 2021
P W Ś C P S N
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
293031  

Bądź ze mną na bieżąco na Facebooku

[instagram-feed]

Bądź ze mną na bieżąco na Facebooku!

Obserwuj mój profil na Facebooku!